Tussen februari en juni heb ik even m'n dissertation geschreven en ben ik afgestudeerd enzo, dus m'n blog had een beetje vertraging opgelopen. Komt 'ie nu alsnog // 10-10-12.
Foto van Wassim
Dedication: Classics examens voorbereiden in het vliegtuig.
Wat kan een week snel gaan, maar toch onvergetelijk lang lijken. Dit berichtje komt samen met precies 201 foto's, van maar 7 dagen in Tunesië! Zet er dus vooral een kopje thee bij als je de moeite gaat doen om het allemaal te lezen.
Ik had er er al over gehad en het is dus ook gelukt: Classics Society Trip Abroad to Carthage. Met z'n achten gingen we op pad. Ik dacht nog: misschien een beetje weinig? Neehoor, ik had m'n handen wel vol. Trouwens, wat blijkt: acht is het magische nummer in Tunesië, want daarmee pas je precies met de hele groep in één louage.
We kwamen 's avonds rond een uur of 9 of 10 aan op het vliegveld van Tunis. Dan kan je dus niet zomaar meer een louage naar het centrum pakken. Omdat we allemaal buitenlands, jong en ook zeer blond waren, werden we meteen bestormd door een menigte taxi chauffeurs. Dan bedoel ik dus ook bestormd en een menigte. Harde onderhandelingen volgden. (Ik had vast opgezocht wat het nou hoorde te kosten als je een taxi van het vliegveld naar de stad nam - en ze vroegen uiteraard precies 4 keer zo veel.) Meteen een goede eerste indruk als reisleider kunnen maken: in het gemengd Frans en Arabisch heb ik voor een normale prijs een taxi voor acht personen weten te regelen. Minder indrukwekkend dan het klinkt jammergenoeg: ik kan ongeveer alleen in beide talen tot 20 tellen (la! ishrin. vengt. twenty?). Daar sta je dan, als groep van 8 studenten: spreek jij Frans? Nee alleen Latijn. Spreekt er iemand Arabisch? Tsja, een beetje Oud Grieks... (Bikam? La afham… Je ne comprends pas…)
Volgende onderhandeling: de prijs van ons hotel! Nou heb ik veel meegemaakt, maar dat geloof ik nog niet. Ze hadden een kamer vekeerd geboekt (drie tweepersoons ipv twee driepersoons oid) en nu moesten we ook meteen flink bijbetalen. Ook mede dankzij een foutje aan onze kant: we hadden een persoon minder mee dan beloofd. Erg lastig als de receotionist geen woord Engels spreekt (of in elk geval doet alsof 'ie het niet spreekt). Gingen we weer in het Frans/Arabisch (tot 20 kunnen tellen blijkt steeds handiger!). We zijn uiteindelijk in het midden gesettled, tussen mijn prijs en zijn prijs in; het scheelde nu maar een euro per persoon ipv rond de vijf euro. Hotels in Tunesië waren überhaupt heel goedkop (als je niet vijf euro per persoon extra betaald): ik geloof dat we in Tunis voor 8 pond per nacht een driesterren hotel in het centrum hadden en in Sousse voor 7 pond per nacht een 4 sterren hotel ietsje buiten het centrum aan het strand. Goed geregeld van Kitty en mij, toch?
Foto van Matthew
Ok, volgende ochtend snel op weg om Carthago te bekijken! Daar waren we immers voor gekomen! Ik had opgezocht dat we dan met de tram moesten, maar niet de gewone stadstram, we moesten met de TGM. M'n groepje geloofde er niets van, dus gingen we op zoek naar het tramstation. Twee uur later: ja niet het goede station; niet het TGM station waarmee je naar Carthago kan. Dus na een zeer lange wandeling zaten we om 10:30 dan eindelijk in de goede tram, die vrolijk met open deuren naar Carthago snelde. Toevallig stond naast ons een Duitser, die er ook een beetje verdwaald uitzag. Gaan jullie naar Carthago? Welk station moeten we er uit? Dit bleek onze nieuwe vriend Wolfgang te zijn (zeer toepasselijke naam voor een Duitser).
Net nadat we dus iemand aan onze groep hadden toegevoegd ben ik er twee kwijtgeraakt. Geweldig begin van mijn carriere als reisleidster: m'n eerste ochtend twee studenten kwijtraken. De kneuzen hadden natuurlijk geen van beide een telefoon bij zich dus kwijt is ook echt kwijt: we hebben ze 's avonds pas in het hotel weer teruggevonden. Ze waren vrolijk samen Carthago zelf gaan verkennen.
Eerste stop (min twee studenten, plus Duitser) was de Tophet van Carthago. Dit is een gigantische Fenicische (wat een vervelend woord om te spellen in het NL zeg) begraafplaats. Het verhaal gaat dat er massaal kinderen werden geofferd en hier begraven, maar ik ben een beetje sceptisch. M'n docenten ook.
Tweede stop was de haven. Heel mooi bewaard / ge-reconstrueerd, om het water heen. Er was niet zo heel veel te zien, maar zelf vond ik het stuk waar je nog kon zien hoe ze boten in het water takelden het leukst.
Het was echt flink warm inmiddels dus we hebbeneen cool museumpje gepakt en wat te lunchen gevonden (Italiaans?!). Bij de supermarkt water en verse dadels ingeslagen. Zonnebrandcreme had ik niet ingepakt en bij de supermarkt in Tunesië verkopen ze dat dus ook niet (heb de hele week gezocht).
Op naar de Fenicische villas. De muren stonden er natuurlijk niet meer maar je kon nog goed zien waar de huizen en de werkplaatsen waren.
Het belangrijkste monument van de dag: de Antonijnse Baden. Ik had er niet al te hoge verwachtingen van omdat er niet veel van over scheen te zijn. Viel mee! De latrines waren echt verdwenen (we hebben heel goed gezocht) maar je kon op veel plaatsen nog hele mooie waterleidingen zien zitten en op de binnenplaats lagen hele mooie zuilen en inscripties. Om de baden heen was ook nog een hele grote site, met andere Romeinse gebouwen maar ook ruïnes van latere kerkjes.
Het was inmiddels een uur of 5 maar we waren nog lang niet klaar. Dapper hebben we de berg naar het theater van Carthago beklommen. Nauwelijks de moeite waard: zo slecht ge-reconstrueerd. Er was nauwelijks wat van over en het stond vol met moderne rotzooi. Na een dadel-eet-pauze (en voor bepaalde meiden schoenen-verwissel-pauze) zijn we weer vertrokken.
Op de terugweg naar de TGM kwamen we nog langs een site met Romeinse villa's. Even iemand ompraten (omkopen) om er toch nog in te mogen om 6 uur. Hier zagen we onze eerste echte Tunesische mozaïken; wow! Ze hebben er zelfs zo veel dat ze gewoon in een gangetje stoffig tegen de muur staan.
Eenmaal teruggekeerd in het centrum wilden we natuurlijk echt Tunesisch avondeten. Ik had via Couchsurfing wat lokale kenissen opgedaan voor dit soort redenen. Blijkt: Wolfgang had dezelfde kennis opgedaan als ik. Die wist nog wel een restaurantje waar we heen konden. M'n studentjes zaten dus gelijk de eerste avond doodsbenauwd tussen de locals. Helemaal ongelijk kon ik ze eigenlijk ook niet geven: je suis végétarienne bleek de hele week totaal niet te begrijpen te zijn. Ach ja.
De tweede dag had ik een expeditie naar Kerkouane gepland. Met frisse tegenzin gingen we dus op zoek naar het busstation. Weer twee uur later, half Tunis gezien, kwamen we daar dan eindelijk aanslepen, tot de stomme verbazing van de locals. De busrit duurde wel 2.5 uur en ik had natuurlijk gewone kaartjes voor iedereen gekocht dus de stoeltjes waren lekker hard plastic. Ik denk dat ik er een paar bijna de bus in heb moeten dieuwen. Helemaal gelukkig waren ze in elk geval niet.
Goed, ze hebben braaf twee uur lang hun Classics boekjes gelezen en we zijn bij het goede station weer uit de bus gerold. Ohja Kerkouane is dan nog wel een paar kilometer. Taxi dus. Zucht. Op zo een moment wens je wel even dat je lokaal ietsje meer bekend bent, want ik kon de louages (die er wel horen te zijn, neem ik aan) niet vinden... en als dan een taxichauffeur beweerd dat ze niet bestaan heb je niet veel keus. Na keiharde onderhandelingen twee taxi's geregeld, die vervolgens geld vroegen om bij Kerkouane op ons te wachten! Ik had in het Nederlands/Frans zoiets van flikker op s'il vous plaît, maarja we moesten wel terug zien te komen. Mopper grom ik heb maar gewoon lekker teruggemanipuleerd (ohja we betalen wel... noooon we hadden geen prijs afgesproken, ouiiiii meer dan dit krijg je niet). Een van de chauffeurs heeft me de hele opgraving gestalkt (terwijl ik rustig mozaïekjes bestudeerde en schildpadjes aaide) en de ander heeft m'n groep halverwege de terugweg volgens mij bijna uit de taxi geflikkerd... maar het is ons toch uiteindelijk gelukt om voor niet meer dan 5 euro pp van Kerkouane op en neer te rijden. Ik word er nog moe van nu ik het opschrijf zeg.
Kerkouane is een hele grote Fenicische stad die heel goed bewaard is gebleven omdat de Romeinen er niet aan zijn gekomen. Er liggen hele aparte simplele mozaïeken en je kan over de kleine privé-baden van de huizen goed zien. De Classics studenten vonden er niet bar veel aan (ja ik werd steeds populairder) omdat er niks overeind stond, geen monumenten te zien waren, geen inscripties... maar voor de archaeologen was het geloof ik wel een succes.
Terug in de stad van de busstation (Kelibia) hadden we nog een uurtje voordat de bus ging. We hebben dus een broodje gekocht van een paar heel erg enthousiaste locals (vegetarisch broodje: broodje patat? ze hebben hun best gedaan in elk geval...) en daarna hebben we de markt even verkend. Dit was echt zo een fijne markt waar nauwelijks toeristen komen, met ondergoed en pennen en zonder veel lastig gevallen te worden.
Onze bus bleek trouwens niet te gaan, dus kregen we gratis een upgrade naar de eerstvolgende eersteklas bus (met kussentjes en airco). Iedereen weer ietsje blijer. Ik vond het een zeer geslaagde dag, ook al was niet iedereen het met me eens.
De volgende missie was een bus (+chauffeur) huren. Gewapend met een Sam en een Bella zijn we de stad ingetrokken op zoek naar iemand die ons de volgende dag naar alle Romeinse sites rond Tunis kon rijden. Het verzoek verbaastte ze niet helemaal, maar ik geloof dat ze het wel dapper vonden. Ik had namelijk bedacht dat ik in één dag naar Bulla Regia, Dougga en Thuburbo Maius wilde gaan. Met de trein en de bus/louage was dat vrijwel onmogelijk, dus we hadden een auto nodig - en ik wilden m'n studenten daar niet zelf laten rijden. Na geniale onderhandelingen in het Frans/Arabisch (secretaresse, baas) maar ook een beetje Engels (chauffeur) konden we dit voor ongeveer 15 euro pp regelen. Goed geslaagd toch? Triomfantelijk keerden we terug naar het hotel: nou de meiden hadden eigenlijk bedacht dat ze uit wilden slapen de volgende dag, omdat deze dag met Kerkouane wel heel vermoeiend was geweest. We hebben de hele avond ze geprobeerd over te halen (en ik denk dat zij de hele avond moordplannen hebben zitten maken) en uiteindelijk gingen ze dan toch maar mee (ja we moesten wel alle acht gaan, anders ben je opeens een stuk meer geld kwijt).
Dus vrolijk (ik dan) de volgende ochtend om 6:30 uur opgestaan. Ik had onze chauffeurnamelijk beloofd dat we om 7 uur op de stoep zouden staan. Nu is het heel belangrijk om het even over onze France ontbijt te hebben ook: we kregen elke ochtend een heerlijk croissantje, een droog broodje en echt geweldige koffie. Je snapt dus dat dit om 6:30 zeer welkom was.
Op naar onze nieuwe vriend, Wassim the Driver.
De eerste stop, terwijl het nog mistig was, was Bulla regia. Wassim vond het eigenlijk wel interessant, dus die ging met ons mee. De helft van de groep wilde met een gids op pad, maar Sam, Bella en ik (en Wassim) zijn zelf op verkenning gegaan.
Bulla Regia staat bekend om haar ondergrondse villa's. De theorie, waar ik wel in wil meegaan, is dat de villa's onder de grond werden gebouwd vanwege het warme weer. Om deze reden zijn de mozaïeken in de villa's ook heel erg goed bewaar gebleven. Ik wou dat ik een filmpje van de reactie van Bella had toen ze de eerste villa binnenliep. Ik kon haar 50 meter verder op horen; ik dacht dat ze misschien een slang was tegengekomen.
Zo werd ook de nieuwe catchphrase 'casual cistern' geboren. (Iets wat je niet verwacht tegen te komen; vooral iets groots; vaak in velden.)
Het theater van Bulla Regia was een stuk beter dan dat van Carthago; het was geloof ik dan ook een stuk origineler. Hier hebben we lekker zitten chillen terwijl de anderen hun rondleiding afrondden, want de zon was inmiddels toch tevoorschijn gekomen.
(Verse-dadel-break bij Bulla Regia)
Ons bezoekje aan Bulla Regia liep een beetje uit (ik had er nog wel twee dagen kunnen rondlopen) dus we gingen pas om lunchtijd verder naar Dougga. Wassim had een broodje voor ons geregeld wat we daar op de rand van de stad lekker konden opeten. Wassim bleef ook maar zeggen dat Dougga z'n favoriete site is en ik snap wel waarom. Hij ging dan ook weer achter Bella en mij aan ('ja ik moet wel op jullie passen, twee meisjes alleen'). Hmm.
Het grootste deel van de groep ging weer op rondleiding, dus wij zijn er vandoor gegaan en hebben een beetje met de locals gespeeld. Een geitenherder heeft ons een tijdje gestalkt en om fooi gevraagd (?), we hebben met een groepje jongens de Romeinse boog beklommen (ja m'n archaeologen-geweten had er wel last van, maar het blijft leuk om monumenten te beklimmen), en we hebben in het Arabisch nog een praatje gemaakt met een groepje vrouwen (die water aan het halen waren???).
(Zo is de weg leeg. Zo loopt er een koe.)
Het was natuurlijk vrij laat geworden, maar Wassim moest en zou van mij nog proberen naar Thuburbo Maius te rijden. Dus daar gingen we. Eenmaal daar aangekomen bleek het toch echt best wel dicht te zijn (uur na sluitingstijd). Ik stond op het punt om heroisch over het hek heen te klimmen (hoog maar zonder punten) - doet Wassim het hek heel droog gewoon voor me open. Ja ik had gewoon maar aangenomen dat het op slot zat. Niemand te bekennen, dus ik zeg: jongens, rennen! Aai, 10 minuten later was er toch een herder die ons doorhad. Herder omgekocht (helft van de normale toegangsprijs betaald) omdat 'ie daar dus toch lief op staat te letten - en toen konden we de hele stad nog even rustig bekijken terwijl de zon onder ging! ... alleen had ik inmiddels zo veel foto's gemaakt dat de batterij van m'n camera leeg was. Dat is dan jammer.
Hierna mocht arme Wassim van me dan toch terugrijden naar Tunis. Hij heeft in totaal meer dan 12 uur met ons rondgereden. Het was inmiddels donker en terwijl wij mozaïekjes aan het bekijken waren was 'ie in de auto in slaap gevallen.
De volgende dag gingen we naar Sousse. Hier had ik die meiden dus een 4-sterren hotel aan het strand (met verwarmd binnenzwembad) beloofd, dus dat maakte onze reis van 12 uur weer een beetje goed geloof ik. 's Ochtends heb ik ze lekker uit laten slapen en zijn we de suq van Tunis nog even in gegaan. Het was heel erg toeristisch en er was niet veel aan, dus we zijn er snel weer uitgetold en hebben een beetje door de rustige straatjes er omheen geslenterd en koffie gedronken.
Ohja, dat was nog even jammer voor iedereen: de trein zat stampvol, dus we hebben even twee uur naast de deur op de grond gezeten. Gezellig met de lokale bevolking gebabbeld en een beetje het landschap bekeken.
Ik heb over het algemeen omelette du fromage gegeten, maar in Tunesïe heb je ook brik, shakshouka, het mysterieuze oeuf à la sauce; en dus ook een 'Scandinavisch' restaurant (op het menu stond bratwurst). Oh en natuurlijk France crêpes (24/7).
Eenmaal in Sousse wilden we daar de suq ook nog wel even verkennen. Deze suq was echt veel leuker, met lekkere goedkope hapjes en mooie kruiden en leuke haarclipjes enzo.
's Avonds hebben we onze Couchsurfing vriend weer ontmoet, die ons mee nam naar een heel goed(koop) restaurant aan de andere kant van Sousse. Het was zo zielig: hij wou ons ook nog meenemen naar en bar, maar iedereen was zo moe dat we allemaal terug zijn gegaan naar het hotel. (Ja en je krijgt me nou ook weer niet zo ver dat ik in het donker in Sousse alleen op pad ga.)
Onze eerste dag in Sousse hadden we bedacht dat we naar Kairouan en El Jem zouden gaan, zodat we de volgende dag naar Sbeitla konden gaan. Dat liep anders.
We waren opgesplitst in een groep die bij het zwembad wilde liggen en een groep die op pad wilde gaan. We zijn naar het busstation afgereisd en hebben na lang zoeken en wachten een bus naar Kairouan gevonden. Daar is de Grote moskee van Kairouan te vinden - de belangrijkste moskee na Mekka. Het was heel oud en heel mooi, maar niet erg indrukwekkend en ook wel heel toeristisch. We hoefden onze benen niet te bedekken! We hoefden geen hoofddoek om! Ik werd er een beetje zenuwachtig van; dat kan toch niet!
Na ons (korte) bezoek aan de moskee hebben we de medina nog een tijdje verkend. Tunesïe was zo rustig. In Dougga was al geen toerist te bekennen en hier eigenlijk ook niet. Het is echt heerlijk om een hele opgraving voor jezelf te hebben. Als je echt je eigen voetstappen kan horen. Of als je een foto kan nemen van een hele binnenplaats, zonder dat er mensen staan. De straatjes in Kairouan waren ook zo fijn. De enige persoon die we zijn tegengekomen was een oude mevrouw, die ons heel vriendelijk in het Frans de weg naar de markt heeft gewezen. De suq in de medina was vrij toeristisch, maar buiten de muren was echt markt, met groenten en brood.
Terug in Sousse wilden we natuurlijk naar El Jem. Maar je kan niet alles krijgen wat je wilt. We zijn naar 4 busstations geweest (voor zo ver ik begrijp alle busstations van de stad) en konden nergens een manier vinden om naar El Jem te gaan. Frans, Arabisch, Engels, volgens mij zelfs een beetje Duits. Iedereen was wel heel vriendelijk, maar, inclusief het toeristenbureau, geheel onbehulpzaam. We hebben uiteindelijk onze zoektocht, en dus ons tripje nar Sbeitla de volgende dag, op moeten geven... en zijn koffie-pauze gaan houden bij Sam's 'Best Friend' (wat heb je toch snel beste vrienden gemaakt in Tunesïe!).
Daarna zijn we op onze tweede (derde, vierde?) rampzalige zoektocht van de dag gegaan: de Catacombes van Sousse. Want me moesten toch wat doen! Twee uur later hadden we de hele stadsmuur gerond en ik geloof half Sousse, toen we toch eindelijk die catacombes vonden. Daar waren we dus in 10 minuten doorheen. Het grootste deel bleek afgesloten te zijn... en het enige stukje dat open was bevatte welgeteld 2 stoffige skeletten, inclusief een levende spin.
Daar zit je dan.
Foto van Bella
We waren dus behoorlijk gek tegen het einde van de dag. Arme museumreceptioniste. Op de terugweg zijn de natuurlijk nog een keertje bijzonder goed verdwaald (we dachten, als we richting zee lopen komen we er wel; alleen kwamen we er maar niet). Neutiquam erro? Toen we de hoop bijna hadden opgegeven... stapte Wolfgang uit een taxi. Die gast was dus ook in Sousse beland, precies op het punt midden in en buitenwijk waar wij compleet waren verdwaald. Hij heeft z'n taxichauffeur de weg gevraagd (je we gingen toch de goede kant op) en we hebben afgesproken dat 'ie dan de volgende dag maar mee moest naar El Jem!
Nog een geluk bij een ongeluk: Wolfgang's taxi was toevallig ook nog naast een banketbakker gestopt. We waren namelijk al een paar uur op zoek, omdat één van de Cheeky Babes (Wolgang's bijnaam voor de Classics meiden) jarig was die dag.
Laatste dag in Sousse: op zoek naar het monumentele El Jem, het Colosseum van Noord-Afrika! Uiteraard konden we nu 's ochtends gewoon een louage inrollen met z'n allen. Vervoersprobleem onverklaarbaar opgelost. Prima.
Nou ik vond het dus ook inderdaad indrukwekkender dan het Colosseum! Het was beter bewaard gebleven, beter gerestaureerd... en veel minder druk. Een foto van het Colosseum zonder mensen er in? Dacht het niet. Hier konden we gewoon de muren opklimmen en lekker in de zon chillen en dadels eten. Je kon ook de hele stad zien, met duidelijk zichtbaar de Romeinse cardo/decumanus.
Het zat toch bij ons kaartje inbegrepen, dus zijn we ook nog even naar het museumpje gesleept. Goede beslissing, want de mozaïeken waren weer fantastisch! Er lagen zelfs nog een paar villa's achter het museum ook!
We hadden perongeluk de lunch een beetje overgeslagen, dus toen we eindelijk terug waren in Sousse heeft Wolfgang ons meegenomen naar een cafétje waar hij al eerder was geweest. Leuk toeristisch met schildpadjes op de grond (zagen er op zich niet slecht verzorgd uit), maar ook met heerlijke verse munt thee (echt zoals 'ie hoort) en goedkope chapati's!
Lunch overslaan is trouwens een enorm slecht idee als je de hele tijd op iedereen loopt te letten en niet op jezelf. Kleine zonnesteek opgelopen dus. Wat ben ik ook echt een kneus hé.
Nam nam, tussendoortje van sap en koek op de hoek van de medina.
De volgende ochtend zijn we op ons gemak teruggegereisd naar Tunis. Dit maal gewoon in een relaxte stoel in de trein. In Tunis wilden we nog even naar het beroemde Bardo museum, maar eerst relaxt lunchen, en koffie-drinken, en jus d'orange drinken...
Na een heel erg lange wandeling langs de snelweg (het leek ons leuker om door de stad er heen te lopen; foutje) bleek het museum gerenoveerd te worden. Ik heb vernomen dat het in mei weer open is gegaan. Desondanks waren de mozaïeken hier natuurlijk ook niet verkeerd. Het gebouw zelf was koloniaal Frans en ook erg indrukwekkend.
Echte archaeoloog, Matthew bekijkt alles van alle kanten.
(Dat links lag 'ie dus te bekijken.)
Foto van Bella
Met de verbouwing hadden ze ook een soort ramen in de grond gemaakt. Of naja, zo zag ik dat in elk geval. Je kon door de vloer heen de mozaïeken van de verdieping er onder bekijken. Denk ik. Ik vond het in elk geval wel cool om op de mozaïeken neer te kunnen kijken. Tegen de wand aan horen ze natuurlijk niet en als ze gewoon op de vloer liggen en je staat er op kan je het niet goed zien. Perfecte oplossing dus! Als dat dus de bedoeling was....
Deze twee konden we niet helemaal identificeren. Ideën?
Op de terugweg dachten we dan maar de tram te nemen, want dat vervoersmiddel hadden we nog niet gehad de hele week (allen de TGM). Verkeerde halte er uit. Verdwaald. We konden maar niet uitvogelen waar je nou kaartjes hoorde te kopen, dus we zijn er maar gewoon een paar keer in en uitgestapt om steeds te bedenken waar we nou waren. Maakte niemand wat uit geloof ik.
Dat was het dan. Laatste keer couscous, laatste keer suq, laatste keer just d'orange, laatste keer koffie. Op naar huis. Tenminste... we reden nog even door een groot protest heen. We hadden er eigenlijk de hele week nauwelijks iets van gemerkt, de Arabische lente... maar daar was het dus toch. Soms hadden de mensen het er wel een beetje over. In restaurants of bij sap-kraampjes vertelden ze ons wel 'ja ik was ooit docent, maar ik heb al 7 jaar geen werkt meer'... maar dan voegden ze er ook elke keer aan toe 'ik ben nog steeds werkeloos, maar nu ben ik wel vrij'.
